NL EN

Wat positie u kan vertellen over kansen en weerstanden

28/12/2017

Iris Pauly

Onderzoekers van Harvard hebben aangetoond dat ongeveer 84% van het onderzoek naar leiderschap (tussen 2003 en 2008) participanten bevatten die een formele leiderschapsrol bekleden. Wanneer we aan mensen vragen om een leider, binnen of buiten hun werkomgeving, aan te duiden, is dit negen van de tien keer iemand die deze positie heeft in een hiërarchie. Toch zijn er heel wat organisaties waar sommige leiders in het bedrijf niet worden beschouwd als leider. Andersom geldt ook dat er mensen zonder formele positie bepaalde leiderschapsvaardigheden bezitten en deze ook effectief toepassen. Wat zegt dit en hoe kunnen we hiermee omgaan?

Positie versus macht?

Een positie is een plaats die je hebt verworven in een organogram. Een organisatie moet nu eenmaal een structuur uitdenken en installeren om de zaken te stroomlijnen, we kunnen posities of functies dus niet vermijden. Hoe hiermee wordt omgegaan bepaalt anderzijds veel meer over de cultuur in uw bedrijf en de gevolgen ervan, want met een positie komt nu eenmaal een vorm van macht.

Er zijn verschillende manieren waarop personen in een organisatie macht kunnen verwerven. De eerste en meest voor de hand liggende is positionele of formele macht. Het is ‘macht’ die medewerkers hebben verkregen door hun positie. Volgens John Maxwell is dit het laagste niveau van leiderschap en volgen anderen (als ze al volgen) omdat het moet. Echter zoals eerder aangegeven zijn er ook medewerkers die een bepaalde positie hebben verworven zonder een (hoge) leiderschapstitel. Denk aan personen die een bepaalde expertise en ervaring hebben opgebouwd die anderen niet hebben. Daarnaast kunnen ook medewerkers met een groot netwerk en charisma aanzien worden als personen met macht of invloed in de organisatie, ook wel referent power genoemd.

De gevolgen van posities

We kunnen het erover eens zijn dat posities in een organisatie op verschillende manieren kunnen verworven worden. In dit artikel wil ik vooral ingaan op de eerste vorm van positie of macht: de positionele macht. Vooral deze vorm kan wel eens (negatieve) gevolgen hebben en dan vooral wanneer hier veel belang aan wordt gehecht. Hoe er met posities wordt omgegaan in een organisatie zegt namelijk veel over wat er gecreëerd wordt in termen van gedrag, maar ook de mogelijke kansen en weerstanden bij verandering. We mogen zeggen dat organisaties waarin positie erg belangrijk wordt geacht, eerder een oude manier van denken aannemen. De mate waarin we vandaag met flexibiliteit moeten kunnen omgaan, komt hier niet mee overeen.

Om vandaag competitief te blijven, dienen organisaties snel te kunnen inspelen op veranderingen en is agile opereren de norm geworden. Bedrijven waarin veel waarde wordt gehecht aan de formele posities staan een stap achter in dat opzicht. Wanneer een positie als eerste middel wordt ingezet om invloed uit te oefenen, kan dit voor weerstand zorgen bij veranderingen. Zoals reeds aangehaald volgen mensen u, omdat ze in de eerste plaats moeten. Wanneer u dan veranderingen wil doorvoeren wordt het een grote uitdaging om uw volgers daarvan te overtuigen. Onderzoek van Wright & Nishii (2007) ondervond ook dat er een substantieel verschil is tussen de bedoelde leiderschapsstrategie die iemand hanteert en de perceptie die medewerkers hierover hebben. In het laagste niveau van leiderschap blijven (John Maxwell) zal dus nooit maken dat u bepaalde doelen bereikt die u wenst te bereiken. Leiderschap gaat verder dan dit.

Weerstanden vermijden

We geven toe dat eens u weerstand ervaart, het erg moeilijk wordt om dit om te buigen. U kan dus beter proactief zijn en op voorhand weerstand proberen te vermijden. Dat begint met het overstijgen van de positionele macht die u automatisch verwerft bij een leiderspositie. Toon als leider dat u hier weinig waarde aan hecht door eerst in te zetten op consistentie, engagement, persoonlijke relaties met uw medewerkers, samenwerking, focus op resultaten... Raadpleeg zeker onze eerder geschreven artikels De omgeving creëren: het vergeten geheim tot effectief leiderschap en Het belang van macht in organisaties en wat u ermee kan doen en Hoe de veranderingsbereidheid in uw organisatie verhogen waarin u meer kan lezen over de principes van beïnvloeding als leider.

Uw positie gebruiken als hefboom voor veranderingen of meer progressie is nu eenmaal af en toe nodig, maar gebruik het nooit als eerste middel dat u inzet. Uw positie zou de laatste stap moeten zijn die u gebruikt als hefboom. Hoe u als leider omgaat met uw positie zegt veel over uw leiderschapskwaliteiten en uw mensen ervaren dit vast en zeker ook.